De restauratie van trolleybus 101

De trolleys van de serie 101-136 bepaalden in de jaren 50 en 60 mede het Arnhemse straatbeeld. In 1965 begon de sloop van deze trolleys, maar het zou tot april 1974 duren voordat de laatste 2 trolleys, de 124 en 132, buiten dienst gingen.
Toen in 1972 de buitendienststelling van de 101 aanstaande was, deden enkele Nederlandse leden van de Engelse “National Trolleybus Association” aan het GVA het verzoek om de eerste Arnhemse trolleybus te mogen overnemen om deze voor het nageslacht te bewaren. Het verzoek werd ingewilligd. Er was geen overdekte stalling voorhanden en zo vertrok op 1 december 1972 naar de tuin van een van de initiatiefnemers in Schaarsbergen. De 101 had bij buitendienststelling bijna 1,4 miljoen kilometer gereden. Naarstig werd gezocht naar betaalbare overdekte stallingsruimte, echter zonder resultaat. Het was de bedoeling dat de 101 naar een Engels trolleymuseum zou gaan, dit ging echter niet door. Contacten met het Spoorwegmuseum te Utrecht en de KEMA om de 101 daar onder te brengen, hadden geen resultaat.
Door het lange verblijf in de open lucht ging de conditie van de 101 steeds verder achteruit. Redding was echter nabij. In 1982 ontstond bij enkele GVA-chauffeurs het idee de 101 naar het bedrijf terug te halen en te restaureren. Het plan werd aan de directie voorgelegd en die ging er uiteindelijk mee akkoord. En zo ging op 1 december 1982 weer terug naar het GVA, precies 10 jaar nadat hij er weg was gegaan.
Met de restauratie, die grotendeels door vrijwilligers werd uitgevoerd, werd in juni 1983 begonnen. De ramen, de beplating, het interieur, de vloer, de elektrische installatie en de motor werden verwijderd. Het overgebleven karkas werd door een schildersbedrijf gestraald, waarna met de wederopbouw werd begonnen. Een aantal onderdelen voor de 101 werd gereviseerd, andere waren nog in het magazijn aanwezig en enkele werden nieuw gemaakt. Voor het vervaardigen van een nieuwe luchtketel, ter vervanging van het totaal verrotte exemplaar, werd een deel van een bovenleidingmast gebruikt! O.a. de buitenbeplating, de bekabeling en de vloer werden geheel vernieuwd. In februari 1984 werd de in Vorden staande trolley 132, die nog grotendeels compleet was, naar Arnhem gebracht en vervolgens als onderdelenleverancier gebruikt. In mei 1984 was de restauratie, op enkele kleinigheden na, voltooid. Op 14 mei vond de eerste proefrit naar Oosterbeek plaats en op 17 mei werd voor het eerst naar De Laar West gereden.
De 101 werd weer goedgekeurd voor personenvervoer en reed op 6 juni 1984 voor het eerst na 12 jaar weer in de lijndienst op de op die dag in gebruik genomen trolleylijn 9: De Laar West - Station - Geitenkamp. Gedurende de jaren 1984 t/m 1990 werd de bus in de zomermaanden op zondagen als normale dienstwagen op lijn 1 ingezet.
Wegens het niet meer aanwezig zijn van kentekenpapieren kreeg de bus in eerste instantie een nieuw, geel kenteken (BJ-10-PS). In 1989 werd een kenteken in de reeks voor oldtimers verkregen (BE-00-64) en werden weer blauwe kentekenplaten aangebracht.
In de eerste helft van 2002 kreeg de 101 een opknapbeurt, waarbij het blauwe deel van de bus werd overgespoten. Ook werd de versleten leren bekleding van de zittingen vervangen. In 2008 en 2009 werden het chassis en de wielkasten onder handen genomen.
De bus wordt tegenwoordig gebruikt bij jubilea of afscheid van personeel en voor rondritten in de zomermaanden.
Een bijzonderheid van de 101 is de kilometerteller die zich in de naaf van het linkervoorwiel bevindt.


Samenstelling: Paul van Onzen.

GVA 101, begin restauratie zomer 1983 - Foto Paul van Onzen.

GVA 101, interieur tijdens restauratie najaar 1983 - Foto Paul van Onzen.

GVA 101 in restauratie najaar 1983 - Foto Paul van Onzen.

GVA 101 bijna gereed april 1984 - Foto Paul van Onzen.

GVA 101, NTV-rit 3-10-1992.